Steun ons en help Nederland vooruit

zondag 14 februari 2010

Museum Hilversum: bloed, zweet en tranen

In 1984 lukte
het wethouder Richard Veerman (D66) om het oude raadhuis aan de
Kerkbrink weer een museale functie te geven. Hij sprak destijds over
een “herbeleving voor onze Gooise geschiedenis”. In 2000 moest D66 weer
stevig optreden. Op het nippertje werd besluitvorming geforceerd om te
komen tot een nieuw museum in en aan het oude raadhuis.

En
nu is er weer een D66-wethouder nodig om het ontspoorde museumbeleid op
de rails te krijgen. Wethouder Erik Boog (D66) geeft het cultureel
vermogen van Hilversum weer smoel. Hij maakt een einde aan de
eenzijdige ‑ te elitaire ‑ architectuurexpo’s. Hilversum is meer dan
architectuur.

Belvédère

Het
samengaan van het Dudokcentrum (architectuur) en het Goois Museum
(cultuurhistorie van het Gooi) in een nieuw Museum Hilversum zou
gebaseerd worden op de Belvédèrenota. Belvédère vertelt immers het
verhaal van het cultuurland?
Kortom: de bewoningsgeschiedenis
vroeger, nu en straks. Architectuur, historisch landschap en
cultuurhistorie. Een unieke museumformule!
Helaas is deze unieke
formule om zeep geholpen door eenzijdig de aandacht te vestigen op
architectuur. De huidige museumdirecteur Stef van Breugel heeft de
raadsleden dan ook opgeroepen om te discussiëren over de toekomst van
Museum Hilversum. Juist nu… nu het bezoekersaantal groeit. Ook Van
Breugel concludeert dat er meer aandacht besteed moet worden aan de
cultuurhistorische aspecten. Van Breugel wil de vaste presentatie meer
richten op het wonen, werken en recreëren van mensen. Zelf heb ik al
eens gepleit voor een cultuurhistorisch palet.

Het
is nu een onoverzichtelijke rommelpotterij. Het toegevoegde ‘open
depot’ is niet representatief en biedt geen verhaallijn. Het gaat om
chronologisch-thematische verhaallijnen. Een vaste presentatie om
‑ telkens weer ‑ op terug te kunnen vallen. Momenten van herkenning en
reflectie.

Archiefetalage

Het
verbijstert me dat Museum Hilversum zo weinig inzicht heeft in de
museale waarde van de depotcollecties. Inderdaad… de collectie
Moderne Kunst (rondom de Cobraperiode) ligt in de kelders af te
sterven. Afstoffen en oppakken die ‘handel’. Van Breugel: “Met
cultuurhistorie als volwaardig domein kan Museum Hilversum fungeren als
etalage voor het Streekarchief Gooi en Vechtstreek.”

Van
Breugel ziet het scherp, als hij constateert dat bij de laatste
tentoonstellingen over de Erfgooiers (‘De Boer Op’) en ‘Jacques Stevens
– persfotograaf’ is vergeten de vertaalslag naar het lokale en
regionale publiek te maken. Het publiek, zoals blijkt uit de
publieksenquête, herkent zich wel in de expothema’s, maar niet in de
aanpak van Museum Hilversum.

Naast
de eenzijdige architectuurbenadering van de voormalige directeur waren
de expo’s ook te kunsthistorisch ingericht. ‘De Boer Op’ was zo’n
voorbeeld. Boeiende en kunstzinnige portretten, maar geen heideplaggen,
stront, wol, bijenkorven, hooivorken en huisraad. Geen bloed, zweet en
tranen. De lopende expositie ‘Jacques Stevens – persfotograaf’ geeft
een prachtig naoorlogs tijdsbeeld van Hilversum en… Nederland. Hier
zou nu eigenlijk architectuur aan toegevoegd moeten worden. Stevens
fotografeerde immers de wederopbouwarchitectuur? Architectuur die op
het punt staat tot ‘erfgoed’ verklaard te worden. In Hilversum en…
Nederland. Van Breugel oppert een vervolgexpositie ‘Stevens revisited’
(deel 2).

Dudok & Mondriaan

Zelfs
een expositie over Dudok & Mondriaan’ is in beeld. Een boeiend
vooruitzicht. Bij de opening van ons Raadhuis in 1931 keurde Dudok het
geschenk ‘Mondriaans Compositie met twee lijnen’ goed. Hij reisde
daarvoor naar Parijs om Mondriaan in zijn atelier te bezoeken. Hij
stelde het College voor “om dit schilderij voor zijn werkkamer te
aanvaarden”. Het schilderij verdween ‘in de opslag’ en in 1951 werd de
compositie aan het Stedelijk Museum in Amsterdam in bruikleen gegeven.
Zo’n twintig jaar geleden raakte Hilversum in financiële problemen. In
1987 werd dan ook besloten om Mondriaans Compositie te verpatsen aan de
hoogst biedende (schatting 30 miljoen gulden) om daarmee
Schouwburg/Hotel Gooiland te renoveren. Het land in rep en roer. De
minister van cultuur blokkeerde de verkoop. Mondriaans Compositie
maakte deel uit van ons Nationaal Cultureel Erfgoed.

Aanwijzing Piet Mondriaan:…het schilderij evenwijdig met den muur te hangen zoodat het noch vóór – noch achterover hangt. Ruitvormig ophangen…

Compromis:
het Stedelijk Museum mocht de compositie behouden voor 2,5 miljoen
gulden. Bij zijn inauguratie in 1995 besteedde de Hilversumse professor
Arjo Klamer uitgebreid aandacht aan de Hilversumse relatie Economie,
Kunst en Cultuur.
O ja, Museum Hilversum, zoek meteen even uit wat
de relatie is tussen de Hilversumse kunstenaar Lodewijk Schelfhout
(Borneolaan), die in Dudoks Schoonheidscommissie zat, en zijn vriendje
Mondriaan.

Zal
het wethouder Erik Boog lukken om Museum Hilversum weer terug te voeren
naar de door de gemeenteraad van Hilversum vastgestelde inhoudelijke
kaders, te weten de samenhang tussen architectuur, cultuur- en
landschapshistorie ‘om op deze wijze een zo breed mogelijk publiek te
bereiken’? Ik denk van wel.
“Geef het cultureel vermogen smoel”, dat is de opdracht van een D66’er.